Niet onder dwang maar uit eigen vrije wil.

Het is hen overkomen, zij wisten niet wat hen te wachten stond maar het is echt gebeurd, dit is wat echte mensen is overkomen mensen zoals jij en ik. 

En de tijd, de tijd tikte gewoon door zoals de tijd toen deed en zoals het altijd zal doen. 

In die eerste dagen dat de tweede wereldoorlog uitbrak werd ook onze vader gemobiliseerd om te gaan vechten tegen de Duitsers, hij moest zich melden in Grave. Over zijn deelname aan die paar dagen van tegenstand is nog wel iets te vertellen, hij zou een Duits vliegtuig uit de lucht hebben geschoten maar of dit waar is of........wij waren in ieder geval héél erg trots dat zo'n klein mannetje onze pa dit gepresteerd had. Onze beide vaders maar ook de vaders van onze vrienden werden hierna naar Duitsland gestuurd om daar te gaan werken aan allerlei projecten, zij hadden het geluk heelhuids terug te keren, beschadigd?........dat hebben we nooit geweten. Maar  de vrouwen dan de moeders de oma's? Ja die moesten achter blijven, voor de kinderen zorgen zo goed en kwaad als dat ging en natuurlijk was het voor hen een grote beproeving.

Een aantal jaren geleden hebben we een bezoek gebracht aan het in Tsjechië gelegen Terezin of ook wel Theresienstad genoemd, de politie gevangenis van de Gestapo met de naam de kleine Vesting in de Vestingstad Terezin op luttele meters hier vandaan. Voor ons was dit de eerste keer dat we een kamp en getto bezochten en ik kan je vertellen dat dit een zéér heftige ervaring was, het was schoon gemaakt maar verder was alles nog precies zoals het achter gelaten was. De villa van de kamp commandant, de barakken met daarin de gammele houten "stapelbedden" en de dodengang waardoor de tot de dood veroordeelden hun laatste stappen zetten om vervolgens te worden dood geschoten. Ook wij hebben deze dodengang bewandeld op weg naar de executieplaats, maar wij deden dit uit eigen vrije wil niet onder dwang. Die dag waren wij met een groepje van zes mensen en na dit bezoek keerden we terug naar ons vakantie adres, een lange reis die als ik mij goed herinner ieder van ons een stilte had opgelegd, ieder zat met z'n eigen gedachten en eigen vragen.

Nog niet zo heel lang geleden zijn we voor een kleine week naar het Poolse Krakau afgereisd, de prachtige schone stad met al zijn historie en daar in die stad bezoeken we de fabriek van Oscar Schindler de man die door zijn inzet zovelen heeft gered, werkelijk een indrukwekkend gebeuren. Ook gaan we meerdere keren rond slenteren in de Joodse wijk Cazimirsch waar nu een aantal restaurantjes zijn maar toen in die jaren het getto was, ommuurd zodat men er niet uit kon, wij wel wij zijn vrij in ons doen en laten, geen muren geen bewakers geen blaffende honden geen geschreeuw! En dan........is de dag daar dat de Auschwitz-Birkenau gaan bezoeken, met een onbestemd gevoel in het lichaam gaan we met een aantal jong volwassen mensen op pad in een luxe busje, wij wel zij niet zij moesten met velen in een treinwagon bestemd voor het vee reizen om op het einde van de reis te worden geconfronteerd met de woorden Arbeid macht frei........

Anne Frank schreef het volgende in haar dagboek:

In de derde nacht staat de trein plotseling stil. Midden in de nacht, ongeveer om twee uur. Dan worden de deuren van de wagons open gemaakt. 'Aussteigen, schnell, schneller' schreeuwen de mannen in gestreepte pakken. De gevangenen moeten hun bagage in de trein achter laten.

We lopen er onder door "Arbeid macht frei" de koude rillingen lopen over het lijf, maar wij willen het zien we willen weten hoe het er hier aan toe ging en nu, nu we hier zijn kunnen we de tastbare bewijzen aanschouwen in al zijn heftigheid. Je hebt fims, documentaires gezien en boeken gelezen over deze plaats maar nu staan we daar op die zelfde plek waar zoveel leed is geschied. Het knijpt je keel dicht, je krijgt er een heel onpasselijk gevoel van, maar........het wordt nog heftiger als we een kilometer verderop gaan naar kamp Birkenau.

Kamp Birkenau, de bekende ingang met de spoorrails die onder de toegangspoort gaat om dan te eindigen midden in het kamp, links en rechts barakken gescheiden door de spoorrails en muren van prikkeldraad, aan de ene kant vrouwen en kinderen aan de andere kant de mannen. Stel je eens voor als dit je zou overkomen, gescheiden worden van degene die je lief hebt, je ziet ze in de verte maar o zo onbereikbaar! Al die barakken, gaskamers en ovens het is zo in en in triest dat je moet vechten tegen tranen omdat je weet nu je hier bent hoe verschrikkelijk het was, maar wij konden daar vrij rond lopen niet onder dwang, geen geweren, geen honden, geen mannen met zwepen geen geschreeuw.

Het is april 2017 vlak voor het joodse Pasen we zijn in Israél en ook dan ontkom je er niet aan. We brengen een bezoek aan het Holocaust centrum Yad Vashem en ook hier lopen de rillingen over het lijf van al de verschrikkingen die deze mensen zijn aangedaan. En wij, wij konden daar rond lopen, aanschouwen, stil zijn, zonder dwang in alle vrijheid.

Ik weet het, jij weet het, wij weten het allemaal maar het kan en mag niet zo zijn dat we dit gaan vergeten, dat we er geen aandacht meer aan besteden. Nog steeds is er het grote verdriet van de mensen, de overlevenden die ook nu nog na zo een lange periode dat grote verdriet met zich mee dragen. Ze zijn er nog, nog wel maar de tijd tikt door zoals de tijd gewend is en als zij er allemaal niet meer zijn is het aan ons van generatie op generatie om al deze gebeurtenissen door te vertellen zodat deze nooit verloren zullen gaan. En op 4 mei is het aan ons om die twee minuten van intense stilte zonder dwang zonder geschreeuw zonder geblaf stil te staan en héél even te gedenken wat er toen gebeurde.

Dit alles is echt gebeurd, dit is wat echte mensen is overkomen.